สาธุการ (วงปี่พาทย์ไม้แข็ง)

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

กดที่ตัวเล่นเพลงด้านบน เพื่อรับฟังเพลง
เพลงควบคุม

ชื่อเพลง … สาธุการ
ผู้แต่ง … ไม่ปรากฏ
ประเภทเพลง … หน้าพาทย์
ประเภทหน้าทับ … หน้าทับสาธุการ (หน้าทับเฉพาะ)
บทร้อง … ไม่มี
โน้ตเพลง … ไม่มี
รูปแบบการบรรเลงที่กำลังรับฟัง ... วงปี่พาทย์ไม้แข็ง
ข้อมูล เพลง … เป็นเพลงหน้าพาทย์ที่ใช้ในการแสดงความเคารพพระรัตนตรัยและสิ่งศักดิ์สิทธิ์ รวมทั้งครูอาจารย์และเทพยดาทั้งหลาย นอกจากใช้บรรเลงประกอบการรำแล้ว การแสดงพระธรรมเทศนา เมื่อจบกัณฐ์ทศพรแล้ว ก็จะบรรเลงเพลงนี้ หรือเมื่อพระสงฆ์เทศน์จบ ก็ใช้เพลงนี้เช่นเดียวกัน ผู้แสดงที่ใช้เพลงนี้รำ ใช้ได้ทั้งพระ นาง ยักษ์ เพลงสาธุการ ยังเป็นเพลงลำดับขั้นแรก ในจำนวนห้าขั้นเพลงของการต่อเพลงหน้าพาทย์ในทางดนตรีไทย

สาธุการในรูปแบบของตำนาน
จาก หนังสือพิมพ์คมชัดลึก > ไลฟ์สไตล์ > โลกใบนี้ดนตรีไทย โดย ขุนอิน

เมื่อครั้ง พระพุทธเจ้า ได้ตรัสรู้ในระยะปฐมโพธิกาล หรือในระยะเริ่มแรกนั่นเอง ตอนนั้นพระองค์มีชื่อเสียงร่ำลือไปทั่วทั้งโลกมนุษย์ และสวรรค์ จึงทำให้เหล่าเทวดา นางฟ้า ต่างก็ลงจากสวรรค์มายังโลกมนุษย์ โดยมีความประสงค์ที่จะฟังพระธรรมเทศนาจากองค์พระสัมมาสัมพุทธเจ้า และเมื่อถึงเวลาที่ พระอิศวร เสด็จออกมาประชุมสภาตามปกติ แต่กลับไม่มีเทวดามาเข้าเฝ้าอย่างที่เคย และหลังจากที่ทราบเรื่องทุกอย่างจาก พระนนที พระอิศวร ก็ทรงกริ้วเหล่าเทพยดาเป็นอันมาก จึงได้ตรัสชวน พระอุมา ผู้เป็นมเหสี และ พระนนที รวมถึงบริวาร เสด็จลงมายังโลกมนุษย์ และทรงเห็นเหล่าเทพยดา นางฟ้า ต่างสดับตรับฟังพระธรรมเทศนาด้วยความสงบ และมิได้สนใจต่อพระองค์ผู้เป็นนาย จึงทำให้ พระอิศวร ทรงกริ้วเหล่าเทพยดา นางฟ้า รวมถึง พระพุทธเจ้า จึงได้ตรัสต่อว่าท้าทาย พระพุทธเจ้า ให้มาประลองฤทธิ์กัน ด้วยวิธีซ่อนหา

โดยครั้งที่ 1 พระอิศวร ได้นิมิตองค์เป็นธุลี ไปซ่อนอยู่ในเมล็ดรัตน ที่ประดับอยู่บนยอดพรหมพิมาน และ พระพุทธเจ้า ก็ทรงทราบด้วยพระญาณ ครั้งที่ 2 พระอิศวร เสด็จไปซ่อนอยู่ที่ใต้บาดาล พระพุทธเจ้า ก็ทรงทราบด้วยพระญาณ ส่วนครั้งที่ 3 พระอิศวร ได้ลงไปซ่อนที่ยมโลก พระพุทธเจ้า ก็ทรงทราบด้วยพระญาณของท่าน และทั้ง 3 ครั้งที่ พระอิศวร ได้แปลงกายซ่อนตัว พระพุทธเจ้า ก็บันดาลด้วยพระพุทธานุภาพ ให้พุทธบริษัท และเหล่าเทพยดาที่ประชุมอยู่ในธรรมสภาได้มองเห็น พระอิศวร ทั่วกัน

เมื่อครั้นถึงคราว พระพุทธเจ้า ซ่อนบ้าง พระองค์ก็ทรงนิมิตกาย เป็นละอองปรมาณู ปลิวไปติด ณ ปลายพระเกศาของ พระอิศวร และ พระอิศวร ก็ทรงเปล่งรัศมีฉายแสงสว่างไปทั่วทุกทิศ แต่ก็ไม่สามารถพบ พระพุทธองค์ จึงทำให้ พระอิศวร ประกาศวาจายอมแพ้แก่ พระพุทธเจ้า และเมื่อทรงเห็นว่า พระอิศวร ยอมแพ้แล้ว แต่ก็ยังคงแสดง ทิฐิมานะ และกระด้างกระเดื่องอยู่ เพื่อที่จะทำให้ทิฐิมานะของ พระอิศวร ได้คลายลง พระพุทธเจ้า จึงไม่ยอมเสด็จลงจากพระเกศาของ พระอิศวร ถึงแม้ พระอิศวร จะอัญเชิญพระพุทธเจ้า ให้เสด็จลงมาจากพระเกศา แต่ พระพุทธเจ้า ก็ไม่ยอมเสด็จลงมา และ พระพุทธเจ้า ก็ตรัสสั่งต่อ พระอิศวร ว่า ถ้ายอมแพ้จริงให้นำ วงปัญจดุริยางค์ดนตรี มาขับประโคมถวายเป็นพุทธบูชา ด้วยเพลงที่เรียกว่า “สาธุการ” พระพุทธเจ้า จึงยอมเสด็จลงมาจากพระเกศาของ พระอิศวร ด้วยเหตุนี้จึงเป็นธรรมนิยมที่สืบต่อกันมาว่า ถ้าจะบรรเลงเพลงดนตรีสำหรับเคารพบูชา หรือนอบน้อมนมัสการ ก็ต้องบรรเลงเพลงสาธุการ และถือเป็นเพลงครูที่ใช้ในการบรรเลงบูชาสรรพสิ่งต่างๆ ที่เคารพนับถือ เหมือนกับที่เราถวายดอกไม้ ธูป เทียน เพื่อเคารพในสิ่งที่เราเลื่อมใสนั่นเอง

เพลงที่นำมาให้ฟังนี้ เป็นฝีมือการบรรเลงของวง สำนักการสังคีต ซึ่งนำมาจาก CD แผ่นที่ 2 จากแผ่น CD ชุด เพลงในการพระศพ สมเด็จพระเจ้าพี่นางเธอเจ้าฟ้ากัลยาณิวัฒนา กรมหลวงนราธิวาสราชนครินทร์ ซึ่ง สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาสยามบรมราชกุมารี ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้กรมศิลปากรบันทึกเสียง ในการพระราชพิธีพระราชทานเพลิงพระศพ สมเด็จพระเจ้าพี่นางเธอเจ้าฟ้ากัลยาณิวัฒนา กรมหลวงนราธิวาสราชนครินทร์

ณ.พระเมรุ ท้องสนามหลวง วันเสาร์ที่ ๑๕ พฤศจิกายน พ.ศ. ๒๕๕๑

พระพุทธชินราช

พระพุทธชินราช



เกี่ยวกับผู้ลงเผยแพร่

ปฏากรณ์ดุริยางค์

มีทั้งหมด 187 เรื่อง ภายในเว็บไซต์นี้

ส่งข้อคิดเห็นของคุณ

กรุณาแสดงความเห็นด้วยความสุภาพ ความเห็นของคุณจะถูกตรวจสอบจากทีมงานก่อนที่จะนำมาแสดงผลหน้าเว็บไซต์

คุณจะต้อง เข้าสู่ระบบ ก่อนที่จะแสดงความเห็นใดๆ

Copyright © 2014 ฟังเพลงดนตรีไทยออนไลน์ ปฏากรณ์ดอทคอม.